Collectie: Planika

Planika is een Poolse fabrikant van haarden die geen schoorsteen nodig hebben. Het bedrijf werd in 2002 opgericht door Jarosław Dąbrowski en Artur Weilandt en heeft hoofdkantoor en productie in Bydgoszcz, in het noorden van Polen. Het assortiment bestaat uit gashaarden en vuurtafels voor buiten, automatische bio-ethanolhaarden met BEV-technologie, waterdamphaarden en elektrische modellen. Planika werkt met dealers over de hele wereld; bij het twintigjarig bestaan in 2022 kwamen dealers uit vijftig landen bijeen. Chique Buiten Leven is officieel Planika-dealer in Nederland.

Planika zit in het hogere segment, en dat komt vooral door de elektronica in de automatische modellen. Een eenvoudige ethanolhaard is niet meer dan een bak waar u brandstof in giet en die u met een lucifer aansteekt. Een Planika met BEV-technologie heeft een gesloten tank, een verdamper, een pomp, een microprocessor en tien sensoren: drie voor temperatuur, drie voor lekkage, twee tegen overvullen, een niveausensor en een kantelsensor. Daarbij komt een afstandsbediening of app-bediening en meerdere vlamstanden. Die onderdelen, plus het testen ervan, verklaren het prijsverschil met een handmatige brander.

Kies op basis van wat u wilt: warmte, een echte vlam binnen, of alleen sfeer. Gasmodellen geven de meeste warmte - Faro tot 8,2 kW, Bino 5,0-8,0 kW en Pyramid tot 12,0 kW - en zijn uitsluitend voor buiten bedoeld. Bio-ethanol geeft een echte vlam met beperkte warmte: Arcticon 3,5 kW, Senso 2,5 kW, en die modellen mogen binnen. Waterdamp (Misty, Steamy, Aura) geeft geen warmte: een ultrasone vernevelaar maakt mist die door LED-verlichting als vlam wordt belicht, koud genoeg om aan te raken. Dat laatste is de veiligste keuze bij kleine kinderen of huisdieren.

De drie verschillen in vorm, hoogte en vermogen. De Faro is een staande cilinder van ongeveer 20 kg met rondom glas, goed voor maximaal 8,2 kW en ongeveer 25 tot 30 branduren op een fles van 11 kg, afhankelijk van de vlamstand. De Bino is een lage, brede haard van 745 mm hoog, 1025 mm breed en 371 mm diep met 5,0-8,0 kW, waarbij de gasfles in de behuizing verdwijnt; hij past goed achter een loungebank. De Pyramid is het grootste model: 216,3 cm hoog, 46 kg en 3,9-12,0 kW, met een hoge vlamzuil. Die hoogte werkt goed op een groot of open terras.

Kies op tafelhoogte: een lage vuurtafel bij een loungeset, een hoge bij een sta- of eethoek. De Moon, Square, Rio, Dot en Drum zijn lage modellen die op zithoogte van een loungebank staan; de Square Table High (in onze winkel 'Vuurtafel Hoog') staat op statafelhoogte. De Moon werkt op G31 propaan met 4,5-7,0 kW of op G30 butaan-propaan met 5,1-7,4 kW, met een sproeier van 1,3 mm en een verbruik van 0,4-0,5 kg per uur. Alle gasvuurtafels van Planika zijn uitsluitend voor buiten bedoeld: de handleiding schrijft 'use outdoors only' voor.

Reken globaal met 1 kW per vierkante meter die u echt warm wilt hebben, en kies daarna ruimer bij een open of winderig terras. Een Faro of Bino met 5,0-8,0 kW verwarmt in de praktijk de zithoek eromheen; van de Faro wordt de warmte tot ongeveer drie meter rondom merkbaar genoemd. Voor een groot of open terras is de Pyramid met 3,9-12,0 kW de logische keuze, omdat de warmte daar van hoger komt en breder valt. Let op dat wind, een open zijde en een hoge overkapping het gevoelde effect flink verlagen - meer kW is dan geen luxe.

BEV staat voor Burning Ethanol Vapours: de bio-ethanol wordt eerst verdampt en pas dan verbrand. Een pomp haalt koude brandstof uit een hermetisch gesloten tank en brengt die naar een verdamper. Daar wordt de ethanol verhit tot damp, en die damp wordt over de brander verdeeld en aangestoken. De vlam heeft dus geen direct contact met de vloeistof. Isolatie en koelventilatoren houden de brandstof in de tank koel. Een microprocessor bewaakt alles en schakelt het toestel uit bij een afwijking, met een geluidssignaal en een melding in de app. Omdat de verbranding volledig is, komen er geen rook, roet of as vrij.

Nee, geen enkel Planika-model heeft een schoorsteen of rookkanaal nodig, en een vaste gasleiding evenmin. De gasmodellen werken op een losse LPG-fles: bij de Bino past een fles van maximaal 600 mm hoog en 300 mm doorsnee, oftewel een gangbare fles van 11 kg. De bio-ethanolmodellen hebben alleen brandstof nodig, en bij de automatische modellen daarnaast een stopcontact van 230 V voor de elektronica. De waterdamphaarden werken uitsluitend op water en stroom. Dat maakt plaatsing eenvoudig, maar bij bio-ethanol binnen blijft een minimale ruimte-inhoud gelden - zie de vraag over binnen stoken.

Voor propaan gebruikt u in zowel Nederland als België een drukregelaar van 37 mbar; voor butaan is dat 28-30 mbar. Planika schrijft in de handleiding een regelaar volgens EN 16129 voor, met 30, 37 of 50 mbar, en noemt 37 mbar de aanbevolen waarde. Onze Planika-toestellen worden daarom met een Nederlandse regelaar van 37 mbar geleverd. Vervang de drukregelaar en de gasslang elke vijf jaar; in België is die vervangingstermijn voor slangen ook uitdrukkelijk vastgelegd. Kies voor buitengebruik in de winter propaan en geen butaan: butaan verdampt nauwelijks meer rond het vriespunt en de vlam wordt dan slap of dooft.

Een waterdamphaard geeft geen warmte: hij maakt alleen beeld. Een ultrasone vernevelaar zet water om in een fijne mist, en het ActiveLED-systeem belicht die mist met lenzen die het licht verstrooien, zodat een vlam met kleurverloop ontstaat. U kunt de vlam gewoon aanraken; er is geen verbranding, geen rookgas en geen heet oppervlak. De Misty heeft een watertank van 1,0 liter, verbruikt ongeveer 0,1 liter per uur en brandt daarmee tot circa 10 uur, op 230 V met ongeveer 125 W. Planika adviseert gedemineraliseerd water voor het mooiste effect en een lange levensduur van de vernevelaar.

Dat hangt van het type af, maar bij de automatische bio-ethanolmodellen zijn het er tien. Planika noemt drie temperatuursensoren, drie lekkagesensoren, twee sensoren tegen overvullen, een brandstofniveausensor en een kantelsensor, plus een vergrendeling, een tijdbeveiliging op de pomp en een watchdog op de microprocessor. Bij een afwijking wordt het toestel automatisch uitgeschakeld. De gasmodellen werken anders: daar sluit een thermokoppel de gastoevoer af zodra de vlam uitgaat, en de Faro heeft daarnaast een schok- en kantelbeveiliging en geremde zwenkwielen. De Faro-pagina van Planika vermeldt een Kiwa-certificering voor de veiligheid.

Dat mag alleen als de ruimte voldoende open is: Planika eist dat minimaal 25% van het oppervlak van de omhulling open blijft. Daarnaast moet er minstens 1 meter vrije ruimte boven het toestel zijn tot het dak van de overkapping. In de Faro-handleiding staat bovendien 0,3 meter afstand tot brandbaar materiaal opzij en 1 meter erboven; voor de vuurtafels Moon en Bino wordt 1 meter rondom en 1 tot 2 meter erboven genoemd. Een dichte veranda, een serre of een tuinhuis met gesloten wanden valt dus af. Een volledig gesloten ruimte is nooit toegestaan voor deze gastoestellen.

Ja, België heeft met NBN D51-006 een eigen norm voor propaan- en butaaninstallaties, waar Nederland zo'n aparte huisnorm niet op dezelfde manier kent. Die Belgische norm verbiedt gasflessen in kelders, souterrains en andere lager gelegen ruimten, omdat propaan zwaarder is dan lucht en zich daar ophoopt. Flessen moeten rechtop staan, in een goed geventileerde ruimte met een ventilatieopening op het laagste punt; butaan mag binnen alleen boven 5 graden Celsius. Flexibele slangen moeten er minstens elke vijf jaar vervangen worden. Let ook op gemeentelijke stookregels en, bij huur of een VvE, op de huisregels.

Gebruik uitsluitend bio-ethanol voor haarden met een zuiverheid van 95 tot 96,6 procent. Planika geeft die waarde zelf op voor onder meer de Senso Burner en de Chantico Glassfire. Brandspiritus, benzine of algemene industriële alcohol mag u nooit gebruiken: die branden onvoorspelbaar en laten aanslag en schadelijke resten achter in de brander. Bij een lagere zuiverheid krijgt u een zwakkere vlam, meer geur en afzetting op de brander. Planika levert hiervoor de eigen brandstof Fanola, die op de pompen en sensoren van de BEV-toestellen is afgestemd. Bewaar flessen gesloten, rechtop, koel en buiten bereik van kinderen.

Reken minimaal op 25 kubieke meter ruimte-inhoud, en bij sommige modellen op meer. Planika geeft voor de Senso Burner en voor de tafelhaard Chantico Glassfire een minimum van 25 kubieke meter op, bij Chantico met de toevoeging van een luchtverversing per uur. Voor de Senso kachel wordt door een Britse dealer 45 kubieke meter genoemd; dat verschil komt door het model, dus controleer altijd de handleiding van uw eigen toestel. Bio-ethanol verbrandt tot warmte, waterdamp en een kleine hoeveelheid koolstofdioxide, dus lucht de ruimte af en toe, net zoals u bij kaarsen of een gaskookplaat zou doen.

Het belangrijkste is de haard droog houden en het glas schoonmaken; de behuizing is van gegalvaniseerd en gepoedercoat staal met gehard glas, wat vocht goed weerstaat. Gebruik de meegeleverde beschermhoes zodra het toestel is afgekoeld, zodat er geen regenwater in de brander blijft staan. Planika schrijft voor de Moon een jaarlijkse inspectie voor: brander en thermokoppel reinigen, de gasslang en de drukregelaar controleren en op de vervaldatum letten. Controleer aansluitingen op lekkage met zeepsop of een lekzoekspray, nooit met een vlam. Reinig het glas alleen als het koud is, met een mild, niet-schurend middel.

Planika adviseert het toestel bij langere stilstand, bijvoorbeeld in de winter, binnen te zetten. Dat staat letterlijk zo in de handleidingen van de Bino en de Moon. Zet de haard weg in een droge, vorstvrije ruimte zoals een garage of berging, koppel de gasfles los en sla die fles apart op - in België mag dat volgens NBN D51-006 niet in een kelder of souterrain. Kunt u de haard niet verplaatsen, gebruik dan minimaal de beschermhoes en zet hem uit de wind. Waterdamphaarden als de Misty zijn sowieso alleen voor binnen bedoeld en horen nooit buiten te staan.

Op vol vermogen kost dat ruwweg 1,50 tot 2 euro per uur, op lage stand aanzienlijk minder. De rekensom: Faro, Bino en Moon verbruiken maximaal 0,4 tot 0,5 kilo gas per uur. Gaan we uit van een aangenomen prijs van 35 euro voor een vulling propaan van 10,5 kilo - controleer die prijs zelf, want hij verschilt per leverancier en per land - dan komt u op ongeveer 3,33 euro per kilo, oftewel circa 1,33 tot 1,67 euro per uur op de hoogste stand. Een avond van drie uur kost dan grofweg 4 tot 5 euro. Een fles van 11 kilo gaat ongeveer 25 tot 30 uur mee, afhankelijk van hoe hoog u de vlam zet.

Dat loopt van ongeveer 3,5 uur bij een tafelhaard tot 33 uur bij de Arcticon. De Arcticon heeft een tank van 5 liter en verbruikt circa 0,15 liter per uur, goed voor tot 33 uur. De Senso Burner heeft 1,3 liter en haalt tot 4,5 uur, wat neerkomt op 0,29 tot 0,35 liter per uur. De Chantico Glassfire houdt 1,5 liter vast en brandt ongeveer 3,5 uur. Gaat u uit van een aangenomen brandstofprijs van 3,50 euro per liter bio-ethanol - controleer de actuele prijs zelf - dan kost de Arcticon ongeveer 0,53 euro per uur en de Senso ongeveer 1,00 tot 1,25 euro per uur.

Bij correcte brandstof is er geen roet en nauwelijks geur, en de vlam is bij de gasmodellen door glas tegen wind beschermd. De BEV-verbranding is volledig, waardoor er geen rook, roet of as ontstaat; geur komt vrijwel altijd door brandstof met een te lage zuiverheid, dus houd 95 tot 96,6 procent aan. Bij gas staat de brander bij Faro, Bino, Pyramid en de vuurtafels achter gehard glas, wat de vlam tegen wind afschermt. Regen is het echte aandachtspunt: Planika geeft bij de Bino aan dat het toestel wind- en regenbestendig is, maar dat langdurige regenval de vlam kan doven. Gebruik daarom de hoes na gebruik.