Collectie: Kratki Buitenhaarden, Terrasverwarmers & Bio-ethanol Haarden

Kratki is een Poolse fabrikant van haarden, kachels en haardaccessoires, opgericht in 1998. Hoofdkantoor, fabriek en showroom staan in Wsola bij Jedlińsk, vlak bij Radom in Midden-Polen. Kratki begon met het maken van haardroosters en groeide uit tot een van de grotere Europese haardenfabrikanten; het merk is in meer dan zestig landen verkrijgbaar. Het volledige assortiment omvat houtkachels, inbouwhaarden, pelletkachels, gaskachels, bio-ethanolhaarden, ventilatieroosters en tuinverwarming. Bij Chique Buiten Leven vindt u daaruit de Patio-gaskachels, de bio-ethanolhaarden en de houtgestookte buitenhaard Quadrum.

Kratki is vooral een brede fabrikant met een eigen fabriek, geen nichemerk met een enkele techniek. Dat ziet u terug in het assortiment: van houtkachels en inbouwhaarden tot gaskachels en bio-ethanol, in meer dan zestig landen. Technisch kiest Kratki bij bio-ethanol voor een eenvoudige, robuuste oplossing: een stalen bio-container die u met de hand vult en aansteekt, met een schuif voor de vlamhoogte, een opvangkamer tegen morsen en een absorberende inleg. Er zit geen elektronica, pomp of sensorbewaking in, zoals bij merken met automatische ethanolbranders. Dat maakt de haarden onderhoudsarm en storingsongevoelig, maar u bedient ze zelf.

Kies op gewicht, afwerking en bediening, want alle Patio-modellen leveren dezelfde 8,2 kW. De Patio Light is het lichte basismodel met keramische brander: 27 kg, 37 x 37 cm en 144,4 cm hoog, op wielen, dus eenvoudig te verrijden en 's winters binnen te zetten. De Patio Slim is een slankere zuil van 45,1 kg en 41,5 cm breed. De Patio met Lacobel-glaspanelen en de Patio Quartz met sokkel van quartz sinter (keramisch graniet) wegen 74 kg bij 48,2 cm breed en 155,3 cm hoog; die blijven staan waar u ze zet en zijn windvaster. Van de Patio bestaat ook een automatische uitvoering van 63 kg, die u met een afstandsbediening ontsteekt en regelt.

Dat hangt af van hoeveel plek u heeft en hoe lang het vuur moet branden, want de reservoirinhoud bepaalt de brandduur. Tafelmodellen zijn het kleinst: de Echo heeft een bio-container van 0,2 liter, de Hotel 0,5 liter bij 70 x 40 x 33,4 cm en 17 kg. Vrijstaande modellen zitten ertussenin: de Romeo (35,9 x 113,55 x 20,9 cm, 19 kg) en de Sierra (40,8 x 170 x 40,5 cm, 48,5 kg) hebben 0,5 liter en een vuurlijn van 25 cm. De portaalmodellen Legionis, October, Egzul en Planet zijn 114 tot 115 cm breed, wegen 52 tot 85 kg en hebben 0,75 liter met een vuurlijn van 35 cm.

Ja: de Quadrum Horizontal is een houtgestookte buitenhaard die tegelijk barbecue is. Het toestel is volledig van staal, weegt 195,8 kg en meet 106 cm breed, 115,4 cm hoog en 77,4 cm diep. Er zitten een stalen grillrooster, een geprofileerde bakplaat, vakken voor gerei en een houtopslag in. Kratki omschrijft het staal als duurzaam en weerbestendig, zonder impregneren. Het is nadrukkelijk een buitentoestel op hout, geen kachel voor binnen: u sluit er geen rookkanaal op aan. De houtkachels, inbouwhaarden en pelletkachels van Kratki zijn een aparte productlijn die niet in deze collectie staat.

Een Patio geeft 8,2 kW bij vol vermogen. U kunt terugregelen: afhankelijk van de uitvoering ligt het bereik tussen 4,0 en 8,2 kW of tussen 4,9 en 8,2 kW. De warmte komt vooral als straling van de vlam achter de gehard glazen panelen, plus convectie langs de zuil. Ter vergelijking: 8,2 kW is ruwweg het vermogen van een flinke houtkachel voor binnen. Buiten verdwijnt een groot deel van die warmte in de omgeving, dus reken op een behaaglijke zone rondom het toestel en niet op het opwarmen van een heel terras.

Een propaanfles of propaan-butaanfles van maximaal 11 kg, die niet breder is dan 33 cm en niet hoger dan 65 cm, want de fles staat in het afsluitbare compartiment onder in de zuil. Kratki levert de Patio in uitvoeringen voor 30, 37 of 50 mbar; de drukregelaar moet bij die uitvoering horen, dus kijk altijd op het typeplaatje. Let op het verschil tussen de landen: in België is circa 37 mbar de gebruikelijke werkdruk voor propaan en 28 tot 30 mbar voor butaan, terwijl in Nederland ook 30 en 50 mbar gangbaar zijn. Een keuring is voor zo'n verplaatsbaar toestel niet vereist: de Vlaamse controleplicht voor gastoestellen begint pas bij 20 kW, en de norm NBN D51-006 met conformiteitsattest gaat over vaste butaan- en propaaninstallaties.

Een rookkanaal is niet nodig, omdat bio-ethanol schoon verbrandt. U giet vloeibare biobrandstof in de stalen bio-container, steekt die aan en regelt de vlamhoogte met een schuif. Volgens Kratki zijn de verbrandingsproducten waterdamp en koolstofdioxide, in hoeveelheden die vergelijkbaar zijn met uitgeademde lucht; er ontstaat geen roet of as. Daardoor komt de warmte volledig in de ruimte terecht. Wel is ventilatie voorwaarde: de handleiding schrijft een luchtverversing van minstens eenmaal per uur voor en gebruik in ruimten van minimaal 40 m3.

Een deel van het aanbod is daar wel voor bedoeld: Kratki zet onder andere de Tower, Echo en Galina in de categorie tuin-bio-ethanolhaarden, en bij de Romeo vermeldt de fabrikant gebruik binnen en buiten. Buiten speelt wind een rol. De ethanolvlam is een open vlam, dus in de wind wordt de vlam onrustig, brandt de brandstof sneller op en kan het vuur doven. Zet het toestel daarom uit de wind, op een vlakke, onbrandbare ondergrond, en houd de voorgeschreven afstand van minstens 1 meter tot brandbaar materiaal aan. De portaalmodellen met MDF-behuizing, zoals Legionis en October, horen binnen.

De Patio heeft een kantelventiel dat de gastoevoer afsluit zodra het toestel omvalt, plus een thermokoppel of regelaar die het gas dichtzet als de vlam dooft. De gasfles staat in een onderste compartiment met een slot, zodat kinderen er niet bij kunnen; de automatische uitvoering heeft daarnaast een kinderslot. Het zware stalen onderstel, tot 74 kg bij de glas- en quartzmodellen, maakt omvallen minder waarschijnlijk. Terrasverwarmers op flessengas vallen Europees onder de productnorm EN 14543, die eisen stelt aan constructie, beproeving en markering van open stralingskachels voor buiten of goed geventileerde ruimten.

Alleen als de ruimte echt open is. De handleiding stelt dat het toestel uitsluitend buiten of in goed geventileerde ruimten mag worden gebruikt, en definieert goed geventileerd als een ruimte waarvan minstens 25% van het oppervlak open is. Letterlijk waarschuwt Kratki dat gebruik in afgesloten ruimten gevaarlijk en verboden is. Een open overkapping met drie vrije zijden voldoet daar meestal aan; een dichte veranda of serre met gesloten schuifwanden niet. Reden is de verbranding zonder rookafvoer: in een te gesloten ruimte hopen verbrandingsgassen zich op en daalt het zuurstofgehalte.

Die eisen gelden voor houtgestookte toestellen binnenshuis, en dat zijn nu net niet de modellen in deze collectie. Verordening (EU) 2015/1185 stelt sinds 1 januari 2022 eisen aan lokale ruimteverwarming op vaste brandstof tot 50 kW: gesloten toestellen op stukhout moeten minstens 65% seizoensrendement halen, met maximaal 40 mg/m3 stof, 1.500 mg/m3 CO, 120 mgC/m3 OGC en 200 mg/m3 NOx; voor pellets is dat 79% en 20 mg/m3 stof. De verordening sluit toestellen uit die uitsluitend voor buitengebruik zijn bestemd, zoals de Quadrum. Ook Verordening (EU) 2015/1188 voor gastoestellen, sinds 1 januari 2018 van kracht en inmiddels vervangen door 2024/1103, sluit toestellen uit die alleen voor buiten zijn gespecificeerd. Voor de Patio geldt dus geen minimumrendement of energielabel, wel CE-markering en EN 14543.

De landelijke bouwregels gaan over toestellen binnen, de praktische beperkingen komen lokaal vandaan. In Nederland stelt het Besluit bouwwerken leefomgeving eisen aan rookgasafvoer en verbrandingsluchttoevoer, met NEN 8757 voor bestaande bouw; voor houtkachels binnen moet de uitmonding boven het dak liggen en minimaal 1 meter van de perceelgrens. Voor een buitenhaard als de Quadrum geldt dat niet, maar wel de Stookwijzer van het RIVM, die bij code oranje of rood adviseert niet te stoken; gemeenten mogen dat advies in een verbod omzetten. In Vlaanderen moet een toestel op vaste brandstof jaarlijks door een geschoold vakman worden gereinigd en nagekeken.

Het belangrijkste punt is geduld bij het bijvullen: nooit bijvullen terwijl de haard brandt, en niet opnieuw aansteken zolang het toestel warm is. Kratki geeft aan dat de bio-container tot een uur na het doven heet blijft. Verder: houd minstens 1 meter afstand tot brandbaar materiaal, blus nooit met water, laat een brandende haard niet alleen en gebruik de door de fabrikant voorgeschreven brandstof (Kratki adviseert het eigen BIO-DECO). Omdat er geen roet of as vrijkomt, blijft het onderhoud verder beperkt tot het afnemen van glas en behuizing en het schoonhouden van de container.

Staal blijft staal, dus bescherming helpt. Kratki omschrijft het staal van de Quadrum-buitenhaard als duurzaam en weerbestendig en stelt dat impregneren niet nodig is; door de massa van 195,8 kg en de wanddikte gaat zo'n haard lang mee, al kan het oppervlak buiten een roestbruine patina krijgen. De Patio-gaskachels bestaan uit gepoedercoat staal met gehard glas of quartz sinter en zijn gevoeliger: die zet u bij voorkeur onder een hoes of, in het geval van de 27 kg lichte Patio Light, gewoon binnen in de winter. Koppel de gasfles los voordat u het toestel opbergt.

Reken op ongeveer 1,10 tot 1,45 euro per uur op vol vermogen, bij een aangenomen prijs van 35 euro voor een gevulde propaanfles van 11 kg. Die aanname moet u zelf controleren, de gasprijs wisselt. De rekensom: Kratki geeft voor de Patio met glaspaneel een verbruik van 451 g/uur bij nominale belasting en 350 g/uur op de laagste stand. Een fles van 11 kg gaat dus ongeveer 24 uur mee op vol vermogen en ruim 31 uur op de laagste stand; Kratki noemt zelf tot 30 uur. De lichtere Patio Light verbruikt volgens de specificatie 200 tot 400 g/uur en is daarmee zuiniger.

Kratki geeft aan dat 1 liter biobrandstof 2 tot 5 uur brandt, afhankelijk van de vlamhoogte. Dat komt neer op 0,2 tot 0,5 liter per uur. Voor de portaalmodellen Legionis, October, Egzul en Planet met een bio-container van 0,75 liter betekent dat ruwweg anderhalf tot bijna vier uur per vulling. De vrijstaande Romeo en Sierra en de tafelhaard Hotel hebben 0,5 liter, goed voor ongeveer een tot tweeenhalf uur. De kleine Echo met 0,2 liter komt op ongeveer 25 tot 60 minuten. Bij een aangenomen brandstofprijs van 4 euro per liter kost dat circa 0,80 tot 2,00 euro per uur.

Roet en as ontstaan er niet; een lichte geur kan wel. Kratki stelt dat bij verbranding alleen waterdamp en koolstofdioxide vrijkomen, in hoeveelheden vergelijkbaar met uitgeademde lucht, en dat de brandstof geen roet of as achterlaat. In de praktijk ruikt u vaak wel kort iets van alcohol op het moment van aansteken en van doven, en gebruikers melden dat ook op de site van de fabrikant zelf. Goede ventilatie en de voorgeschreven minimale ruimte van 40 m3 beperken dat. Gebruik verder uitsluitend de aanbevolen kwaliteit biobrandstof; goedkope of vervuilde ethanol geeft eerder geur.

De Europese productnorm is EN 16647, die decoratieve toestellen op alcoholhoudende of gelvormige brandstof voor huishoudelijk gebruik behandelt. Die norm verving in 2016 de oudere Duitse DIN 4734-1 uit 2011, die eisen stelde aan de temperatuur van de buitenzijde, de verbrandingskwaliteit en de waarschuwingen. Kratki laat zijn bio-containers keuren door TUV Rheinland Polska en levert de TUV-modellen met een opvangkamer die morsen bij te vol vullen tegengaat, een absorberende inleg, een maximumniveau-indicator en een stalen dover. Herkenbaar aan de toevoeging TUV in de modelnaam.

Voor vrijstaande houtkachels geldt EN 13240 en voor inbouwhaarden EN 13229; beide beschrijven eisen en beproevingsmethoden voor toestellen op vaste brandstof. Die normen worden vervangen door de reeks EN 16510, waarvan deel 1 de algemene eisen en beproevingsmethoden voor huishoudelijke toestellen op vaste brandstof bevat. In Nederland wordt de aansluiting van zo'n toestel beoordeeld met NEN 3028 voor verbrandingsinstallaties; de versie uit 2011 is vervangen door NEN 3028:2016. Deze toestellen staan niet in deze collectie: bij Chique Buiten Leven vindt u van Kratki de gaskachels, bio-ethanolhaarden en de buitenhaard Quadrum.